29 Soạn bài Phú Sông Bạch Đằng của tác giả Trương Hán Siêu Ngữ Văn 10 mới nhất

Phú Sông Bạch Đằng là một trong những bài thơ ấn tượng và đặc sắc trong chương trình học Ngữ văn lớp 10. Bài thơ thể hiện được những cảm xúc của nhân vật “khách” khi đến với sông Bạch Đằng lịch sử. Để tìm hiểu được rõ hơn ta cùng đến với bài soạn văn hôm nay nhé!

Mục lục

Soạn bài Phú Sông Bạch Đằng

Bài làm

Bố cục:

– Phần 1 – Mở (từ đầu đến câu: còn lưu): Diễn tả được những cảm xúc nhân vật khách trước sông Bạch Đằng.

– Phần 2 – Giải thích (tiếp cho đến ca ngợi): Nói lên được các bô lão kể lại chiến tích trên sông Bạch Đằng năm nào

– Phần 3 – Phần nình luận (tiếp theo cho đến từu chừ lệ chan): Thông qua đây ta như nhận thấy được cũng chính lời bình của các bô lão về chiến thắng.

– Phần 4 – kết (Phần còn lại): Tác giả cũng đã hẳng định vai trò và đức độ con người.

Câu 1 (trang 7 sgk Ngữ Văn 10 Tập 2): Nêu vị trí của chiến thắng Bạch Đằng trong lịch sử và đề tài Bạch Đằng giang trong văn học. Nêu bố cục bài “Phú sông Bạch Đằng” và tìm hiểu một số từ khó, điển tích, điển cố trong bài.

– Thông qua đây ta nhận thấy được chính vị trí chiến thắng Bạch Đằng trong lịch sử: Tất cả dường như cũng đã lại được ghi dấu nhiều chiến công hiển hách (phá quân Nam Hán, đánh tan Mông – Nguyên).

– Có thể nói chính đề tài sông Bạch Đằng luôn luôn chính là một nguồn cảm hứng bất tận cho văn thơ (tác giả Nguyễn Trãi, Trương Hán Siêu, Nguyễn Sưởng…).

Câu 2 (trang 7 sgk Ngữ Văn 10 Tập 2): Nhận xét về nhân vật “khách” trong đoạn mở đầu bài phú. Mục đích dạo chơi thiên nhiên, chiến địa của “khách” là gì? Đặc điểm địa danh lấy trong điển cố Trung Quốc và đặc điểm địa danh của đất Việt có gì giống và khác nhau? Qua những địa danh ấy, “khách” là người có tráng trí (chí lớn) và có tâm hồn như thế nào?

– Ta có thể nhận thấy được chính mục đích dạo chơi ở đây của nhân vật khách: Luôn luôn thưởng thức vẻ đẹp thiên nhiên và nghiên cứu cảnh trí đất nước cũng như là mổ người yêu thiên nhiên, mang tính tráng sĩ ở đây cũng thật phóng khoáng và có được một sự mạnh mẽ.

– Nhân vật khách cũng đã “đi qua”: Ta cũng như lấy được địa danh lấy trong điển cố Trung Quốc (đó chính là Nguyên, Tương, Vũ Huyệt, Cửu Giang, Ngũ Hồ,…) thể hiện tráng chí bốn phương, lại có được những hiểu biết phong phú, có hoài bão. Thêm với đó cũng chính là một địa danh của đất Việt (cửa Đại Than, bến Đông Triều, sông Bạch Đằng) – cụ thể ở đây đó cũng chính là đương đại, thể hiện tình yêu đất nước, tâm hồn ưu ái nhất.

Câu 3 (trang 7 sgk Ngữ Văn 10 Tập 2): Cảm xúc của “khách” trước khung cảnh thiên nhiên sông Bạch Đằng có phải là phấn khởi, tự hào không? Hay là buồn thương, tiếc nuối vì những giá trị đang lùi vào quá khứ? Hãy lí giải cách lựa chọn của anh (chị).

“Khách” cũng lại mang được một tâm trạng buồn vui lẫn lộn khi mà ta nhận thấy được niểm vui trước cảnh hùng vĩ thơ mộng đã vậy cũng lại như bát ngát sóng kình, và lại thướt tha đuôi trĩ nữa. Tất cả cũng đã cho thấy được một sự phấn khởi tự hào trước dòng sông từng ghi bao chiến tích lớn lao như “gãy giáo”, “xương khô”. Thế nhưng ta cũng đã lại lặng buồn vì cảnh xưa, có thể nhận thấy được chính dấu tích xưa giờ đìu hiu hoang vắng đến thê lương. Một nỗi buồn vì cảnh thảm ở đây, thông qua đó cũng lại luôn luôn có một sự tiếc thương những người anh hùng đã khuất đó chính là luôn “Thương nỗi anh hùng”, “tiếc thay”.

Soạn bài Phú Sông Bạch Đằng

Câu 4 (trang 7 sgk Ngữ Văn 10 Tập 2): Vai trò của hình tượng các bô lão trong bài phú là gì? Chiến tích trên sông Bạch Đằng đã được gợi lên như thế nào qua lời kể của các bô lão? Thái độ, giọng điệu của họ khi kể chuyện ra sao?

– Ta có thể nhận thấy được chính hình tượng các bô lão ở đây được nói lên đó chính là người dân địa phương. Hay cũng lại là phân thân của tác giả đó cũng chính là hình ảnh tập thể được xuất hiện như một sự hô ứng. Tất cả những điều này dường như cũng đã lại tạo không khí đối đáp tự nhiên để có thể kể cho khách nghe về những chiến tích lịch sử trên sông Bạch Đằng năm nào.

– Xây dựng lên chi tiết các bô lão kể chuyện với giọng đầy nhiệt huyết cũng luôn luôn tự hào, lời lẽ cô đọng nhất. Có lẽ rằng cũng chính các chiến tích được tái hiện bằng cảm hứng lịch sử với âm điệu hào hùng biết bao nhiêu: Thuyền bè muôn đội, tinh kỳ…thông qua đây ta cũng nhận thấy được đó cũng chính là sức mạnh, khí thế dũng mãnh như hổ báo của các chiến sĩ đời Trần. Không chỉ vậy ta nhận thấy được có một trận đánh mang tầm vóc kì vĩ. Và cuối cùng ta như cũng lại biết được cũng chính ý chí yêu nước cùng sức mạnh chính nghĩa của quân ta dường như lại đã chiến thắng vang dội.

– Thông qua chính lời bình của các bô lão, ta cũng lại có thể nhận thấy yếu tố quan trọng nhất có thể làm nên chiến thắng không chỉ là “đất hiểm” mà có lẽ đây cũng quan trọng nhất là cốt ở “đức cao” của con người.

Câu 5 (Sách giao khoa trang 7 Ngữ Văn 10 Tập 2): Nói về lời ca của các vị bô lão và lời ca nối tiếp của “khách” nhằm khẳng định:

– Đó chính là một chân lí thông qua câu: “Những người bất nghĩa tiêu vong – Nghìn thu chỉ có anh hùng lưu danh”

– Thêm nữa đó cũng chính là một sự ca ngợi hai vị vua anh minh đời Trần.

– Tất cả những điều này dường như cũng đã bày tỏ khát vọng hòa bình muôn thuở trên đất nước.

– Thông qua đó ta như nhận được một sự ca ngợi đường lối giữ nước “đất hiểm”, “đức cao” của vương triều Trần.

Câu 6 (Sách giáo khoa trang 7 sgk Ngữ Văn 10 Tập 2): Giá trị của bài phú được thể hiện ở 2 mặt:

– Nội dung: Bài phú cũng đã thể hiện lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc trước những chiến công trên sông Bạch Đằng. Hơn nữa đó cũng lại là một sự ca ngợi truyền thống anh hùng bất khuất của dân tộc ta. Đồng thời cũng đã lại thể hiện tư tưởng nhân văn cao đẹp thông qua việc đề cao con người trong lịch sử.

– Nghệ thuật ở đây: Có thể nhận thấy được “đỉnh cao nghệ thuật của thể phú”, với cấu tứ đơn giản cùng với bố cục chặt chẽ, lời văn linh hoạt, hình tượng sinh động, ngôn từ lắng đọng hơn biết bao nhiêu.

Luyện tập

Câu 1 (Sách giáo khoa trang 7 sgk Ngữ Văn 10 Tập 2):

Các em học sinh tự học thuộc lòng một số câu.

Câu 2 (Sách giáo khoa trang 7 sgk Ngữ Văn 10 Tập 2):

– Có thể thấy được chính lời ca của khách kết thúc bài Phú sông Bạch Đằng đó chính là một sự ca ngợi sự anh minh của hai vị thánh quân. Không chỉ dừng lại ở đó chính là một sự ca ngợi chiến tích của sông Bạch Đằng, đồng thời cũng đã lại khẳng định chân lí đó là “cốt mình đức cao”.

– So sánh: Ta như nhận thấy được cũng với cả hai bài đều thể hiện niềm tự hào về những chiến công của dân tộc ta ngay trong công cuộc chống xâm lược và đều khẳng định vị trí, cũng như vai trò quyết định của con người. Người đọc dường như nhận thấy được một sự khác nhau cơ bản ở hai bài này là mức độ vai trò của con người. Ta nhận thấy được tác giả Trương Hán Siêu đề cao vai trò con người hơn cốt mình đức cao, còn đối với Nguyễn Sưởng thì san bằng “Nửa do sông núi, nửa do người”.

Hi vọng bài soạn trên sẽ giúp cho các em hiểu thêm được về thể Phú cũng như nội dung hay và hấp dẫn của bài.

Chúc các em học tốt!

Minh Minh

Các em có thể tham khảo một số bài soạn liên quan đến chương trình Ngữ văn 10 dưới đây:

Soạn bài Uy lít xơ trở về

Soạn bài Chiến thắng mtao mxây

Soạn bài Phú sông Bạch Đằng

Soạn bài Tấm Cám